Nafarroaren historia – Erlantz Urtasun Antzano

IRUÑSHEME GUDARIAK (1936)

1936ko uztailaren 18tik aitzinerat, eta legalitatearen aurka militarki jotzekotz asmoz, matxinaturiko faxistek nafar anitz haien armadan bortxaz lerrokatu zituzten. Halere, frontean, batzuek ihes egin ahal izan zuten, demokraziaren alde borrokatzekotz. Argazkian adibide xume bat ageri…

Gehiago irakurri...

“OLENTZERO” ERRETZEN ZEN?

Pablok ea Olentzaro toki batzuetan erretzen ote den galde egin dit, baita bertze gauza batzuk ere… Beraz, eta Olentzaro pertsonaiaren inguruan pizturiko interesa dela medio, horren asetzekotz asmoz, kausitu dudan bi azalpen interesgarri behean atxiki…


ZER DA “OLENTZERO”?

Jose Karlosek honela idatzi zidan: “Kaixo Erlantz. Orain ume guztiak Olentzeroren opariei buruz pentsatzen ari dira. Ai gure Olentzero, ze jatorra. Baina, Olentzero? Olentzaro? Orentzaro? Buruhandia? Urde tripa handia??? Hau da gure Olentzero??? Lagundu, nor…


Alfontso I.a Borrokalaria

Mikelek honako galdera egin zidan: “Kaixo, barkatu eragozpena, baina lagunarteko eztabaida bat izan dugu “Alfonso el batallador”i buruz: zer izan zen, Nafarroa edo Aragoiko erregea? Egon ginen Aragoi agindupean bera erregea izanik? Eskertuko nizuke berari…


Frantzisko Xabier Jatsu Azpilkueta

Auñamenditik hegoalderantz Nafarroako Erresuma mendetako independentziaren hondar urte garratzak bizi ari zelarik, hiru zutabe gisa euskalduntasuna, abertzaletasuna eta misiolari lana izanen zituen mutikoa jaio zen. Muga gatazkatsu batean izan zen, Xabier izeneko herrian, hainbat hizkuntzalarik…


Larraga

Txemak aspaldi jakin nahi zuen ea Larragan euskaraz mintzatu ote denentz. Bada, horren alde hamaika froga dago, haien artean toki izen zaharrak, auzokideek euskaraz bazekitela zioten lekukotasunak… Oraingoan, eta labur derragun, udalerri izena aipaturen dugu….


Jaun done Saturdi

Lagun hurbil batek galde egin berri dit ea zein den nafarron hiriburuko, Iruñeko Alde Zaharreko burgo, populazio gune bati historikoki egokitu zaion izena, hau da, ea “San Saturnino” edo “San Zernin” deitu behar ote diogun….


Iturissa

Duela bi urte inguru ohiko komunikabideek Auritz-Aurizberri alderdian baskoi hiri bat “kausitu” bide zuten. Aski ezaguna, halere, hamaika historia ikerlan lekuko, duela hogeita bortz urte hilerriko indusketa ere burutu egin zuten, Otegi zelai aldean, alegia….


Nafar lema?

Erdi Aroan itsasontzien gidatzekotz erabiltzen ohi zen lema mota bat “nafarra” zela irakurtzen ahal da. Izan ere, Olaizola eta Urzainkik 1998an aipatu zutenez, “el timón de codaste era conocido por “timón a la navarresa”. Fue…


Larraga (2)

Txemarendako datu gehiago Larragako euskalduntasun historikoaz: -XIV. mendeko zerga agirietan diren Larragako bi auzokideen izenak: “Lope Umea” eta “Jaun Aceari”. -Bertze hamaika agiri zaharretan diren Larragako toki izenak: “Altalur”, “Ancherra”, “Areaza”, “Ibargiza”, “Landare”, “Mendia”, “Mendigaña”,…