Sendabelarrak botikatik – Pello Iturria Sarasibar

ZUME ZURIA

Izen botanikoa Salix alba L. da. Salicaceae familiakoa. Salix generoari euskaraz zumea eta sahatsa deitzen zaio. Manuel Larramendik idatzitako hiru hizkuntzako hiztegian (Diccionario trilingüe del castellano, vascuence y latín. Donostia. 1745) dio zumea hitzak zura…

Gehiago irakurri...

INDIGAZTAINONDOA

Izen botanikoa Aesculus hippocastanum L. da. Sapindadeae familiakoa. Izen herrikoi asko ditu: indigaztainondoa, indi-gaztaina, itsas-gaztaina, gaztaina pilonga, euskaraz; castaño de indias, castaño amargo, castaña pilonga, castaña loca, castaño de caballo, castaño de sombra eta abar,…


ZOLDA-BELAR HANDIA

Zolda-belar handia landarearen izen botanikoa Symphytum officinale da. Boragineceae familiakoa da. Izen herrikoi asko ditu: consuelda, consuelda mayor, oreja de asno, raíz negra, hierba de las cortaduras eta abar deitzen zaio. Lacoizquetak bere hiztegian (1888)…


BOILURRA

Boilurraren Museoa Metauten-en dago, Lizarratik 11 Km-ra, Lokiz mendilerroaren magalean. Museoan, inguru horietan hazten den boilur beltza (Tuber melanosporum) da elementu nagusia. Onddo askomizeto horren historia, bere gainean garatu den kultura eta horren balio naturalak…


MILAZULOA

Izen botanikoa Hypericum perforatum da, Hypericaceae familiakoa. Herri-izen asko ditu. Euskaraz: milazuloa, San Juan belarra, ausiki belarra, Santio belarra, te beltza, epai belarra, etab. Gaztelaniaz: hipérico, corazoncillo, hipérico de Roncal, te, sanguinaria, corión, hipericón, hierba…


GOROSTIA

Gertuko mendietan ibiltzea gogoko duzuenok; pagadietan, hariztietan, pinudietan eta erkameztietan pasieran ibiltzen zaretenok, behin baino gehiagotan, ustekabean, sastraka artean nabarmentzen den zuhaixka eder batekin topo egin duzue. Delako zuhaixka gutxi-asko handia da, hosto berdeak, gainaldea…


PASMO BELARRA

Izen botanikoa Anagallis arvensis da. Primulaceae familiakoa. Landare honi pasmo belarra, amorru-belarra, izukeslea, gangrena-belarra, murajes, hierba para infecciones, mando-belarra eta abar deitzen zaio. Pasmo-belarra euskaraz. Oso izen egokia. Izan ere, gure aurrekoek landarea pasmo-ari aurre…


HORMA BELARRA

Horma belarra. Izen botanikoa Parietaria officinalis da, Urticaceae familiakoa. Landare honi parietaria, horma belarra, pareta belarra, gibel belarra, odolbelarra, rompepiedras, hierba para el hígado, hierba para orinar, hierba para las piedras del riñón eta abar…


AZERI BUZTANA

Azeri buztana, Equisetum arvense L. Equisetaceae. Equisetum hitz latina da eta zaldi-buztana esan nahi du: equus (zaldia) eta saeta, seta (ilea, zurda). Izan ere, zaldiaren buztanaren itxura du. Dirudienez, mendetan zehar aldatu ez den landare…


OLIBONDOA

Olibondoa, Olea europaea L. Oleaceae. Oso zuhaitz ederra da. Basa-landarea, eta bai aspalditik landatua ere. Aceituno ere deitzen zaio gaztelaniaz eta basokoa dena acebuche, oleastro eta beste izenez ezagutzen da. Larramendik dio (Diccionario trilingüe del…