OSASUNGINTZA

GARRAISKA

Garraiska, Melissa officinalis L. Lamiaceae. Modu desberdinetan deitze zaio Nafarroan: melisa, menta, salvia eta beste. Jatorria Mediterraneoko arroan du. José María de Lacoizqueta-k idatzitako Diccionario de los nombres euskaros de las plantas liburuan (Iruña, Imprenta…


OEE: OSASUNA EUSKALDUNTZEKO ERAKUNDEA

Hona hemen OEE-ren webgunearen esteka eta bertan Elinberri-ri buruz jasotako berria: http://www.oeegunea.eus/ http://www.oeegunea.eus/berriak/ikusi/2017-11-16/elinberri-argibide-hiria


ANTSIETATEA

Gizakioi sentimendu hori ezaguna egiten zaigu, egunero erronka txikei edota bizitzaren egoera zailei aurre egin behar diegunean sortzen da. Sumatu dezakeguna izan daiteke… urduri jartzea, izerditzea, ezinegona bularrean edo urdailean, taupaden abiadura bizkortzea, arnasa hartzeko…


INTSUSA

Intsusa, Sambucus nigra L. (Adoxaceae), herri-medikuntzan oso landare ezaguna da. Flota deitzen zaio Nafarroako erdi aldean. Saúco, sabuko, sabuquera ere leku askotan. Nafarroako zenbait herritan, haurrek jolasean ibiltzeko, intsusarekin zerbatanak egiten zituzten, hau da, adar…


NAPARRATIK. NAPARRAKO ESKUARAREN EREMUA GEROAGO ETA TIPITZENAGO

“Ugaldeak gutika-gutika urbideko biurgune-bazterrak jaten oi dituen bezala, ala erdarak iretsi ditu eskuararen eremuak. Zelaiak, ibarrak eta mendiak oro estaliak dagozi erdaraz. Mendi-galdurrak eta oian zokoak eskuararen iges-leku bilakatu dira -Tazito erromatarraren lanak ezagutzen zituen?….


AKELARRE-ALKELARRE

Gure Herria (1922) “Toki izenen etorkiari buruz, euskaldun letradunak aspaldidanik ametsetan eta dostetan ari gara (…) Ene irizpide Akelarre itzak, akerraren usañik ez du. Una zertako. Zugarramurdiarrei entzunik nago, tokiari deitzen Alkelarre, unen urbil dagon…


ZER DA DOLUA?

Dolua hitza latinetik dator, Dolus hitzetik. Mundu osoko pertsona guztietan ematen den nahitaezko bizipena da. Uste duguna baina zentzu zabalagoa dauka, egoera anitz biltzen baititu, hala nola, Pertsona edota animalia baten heriotza Gaixotasuna edota atzeraezina…


ARTOA

Artoa, Zea mays L. (Poaceae), urteroko landarea da. Mundu guztian laboratzen den gramineoa. Erdialde eta Hego Amerikan sortua da. Estatu Batuetako hego-mendebaldeko tribu indiarrek duela milaka urte jada artoa ezagutzen zuten. Izan ere, 7.500 urte…


PABLO FERMIN IRIGARAI GOIZUETA, LARREKO

Hondar guda karlista baino lehenxeago, 1869ko urtarrilaren 25ean Pablo Fermin Irigarai Goizueta, “Larreko“, Auritzen jaio zen. Aita bertakoa eta ama doneztebearra. Biak nafarrak, biak euskaldunak. Bere herria, Auritz, euskalduna zen oraindik. Bada, aita herriko handikia…


HERIOTZA DUINA ETA BIZI TESTAMENDUA

Jendearen aintzinean galdetzen dudanean haientzako duintasuna zer den, beti iritzi desberdinak izaten dira, kultura eta sinesmen erlijiosoaren arabera. Euskeraz badugu bi hitz hori definitzeko: duintasuna eta dignitate. Latinetik datorrela (dignitatis-tik) erran nahia hauxe da: bikain….